Lịch Sử Y Học: Những Tiến Bộ Y Học Nào đã Diễn Ra trong Cuộc Đời của Bạn?

Chúng ta hãy đi sâu vào lịch sử y học. Mặc dù chúng ta có thể quen thuộc với một số kỹ thuật y học và các loại dược phẩm phổ biến hiện nay, nhưng lịch sử ngành y đã phải trải qua hàng thế kỷ.

Vì vậy, chúng ta hãy du hành ngược thời gian và quay trở lại với các phương pháp chữa bệnh cổ xưa trên thế giới. Từ đó, chúng ta sẽ theo tiến trình tự nhiên của lịch sử và tìm hiểu về những cải tiến và tiến bộ dẫn đến y học hiện đại.

Y Học Cổ Đại

Dựa trên các hiện vật và hài cốt, các chuyên gia có thể đưa ra những phỏng đoán có căn cứ về các phương pháp điều trị y khoa vào khoảng 3000 năm trước Công Nguyên.

Con Người Đã Phải Đối Mặt với Những Vấn Đề Sức Khỏe Nào?

Ốm đau và bệnh tật cũng phổ biến trong thời cổ đại. Nhiều căn bệnh trong số này có liên quan đến xương. Dưới đây là danh sách ngắn một số căn bệnh được biết trong giai đoạn này:

• Viêm xương khớp: Chủ yếu ảnh hưởng đến khớp, viêm xương khớp là một căn bệnh trong đó lớp sụn bị mòn theo thời gian. Căn bệnh này được cho là phổ biến trong thời tiền sử, bởi những người sống trong thời đại này thường xuyên phải nâng các vật nặng. 
• Còi xương: Bệnh này thường gặp ở trẻ em. Còi xương gây suy yếu xương do thiếu vitamin D. 
• Vi chấn thương xương: Một số bộ xương ở thời này đã được tìm thấy với các vết nứt nhỏ ở cột sống, nguyên nhân một lần nữa là do việc kéo và nâng đá cùng các vật nặng khác. Thoái hóa cột sống là một cách khác để mô tả tình trạng gãy xương hoặc suy yếu xương cột sống. Ngày nay, vẫn có một số người mắc phải tình trạng thoái hóa cột sống. 
• Nhiễm trùng: Những vết cắt bình thường, vết bầm tím và gãy xương có thể dễ bị nhiễm trùng nếu không được chăm sóc đúng cách. Trước khi thuốc kháng sinh và các loại thuốc khác được phát minh hoặc khám phá ra, con người bị hạn chế về các phương pháp chống nhiễm trùng, điều đó có nghĩa là vết thương đôi khi trở nên trầm trọng hơn và mưng mủ. 

Các Dược Phẩm Nào Đã Được Sử Dụng?

Các loại bệnh tật và chấn thương có khả năng được điều trị chủ yếu bằng thực vật và thảo dược. Con người khi đó dựa vào những gì mà thiên nhiên có thể ban cho. Dựa trên một số bằng chứng khảo cổ, người ta cho rằng tổ tiên chúng ta đã sử dụng những thứ sau đây để điều trị cho cơ thể:

• Thuốc thảo dược, chẳng hạn như cỏ thi, cẩm quỳ và vỏ cây liễu, được sử dụng để giúp cầm máu, sát trùng vết thương và giảm đau.  
• Đất và đất sét được sử dụng để điều trị vết thương và giúp chăm sóc sau phẫu thuật.  
• Thậm chí, một số ca phẫu thuật đã từng được thực hiện trong thời cổ đại! Bằng chứng cho thấy rằng đôi khi con người sẽ thực hiện một thủ thuật gọi là khoan sọ. Thủ thuật này liên quan đến việc khoan những chiếc lỗ vào hộp sọ, có thể với hy vọng làm giảm đau đầu hoặc điều trị chứng động kinh. 

Y Học trong Thời Kinh Thánh

Từ khoảng năm 3000 trước Công Nguyên đến năm 500 sau Công Nguyên, y học đã được thực hành theo nhiều cách khác nhau ở các khu vực khác nhau trên thế giới. Chúng ta hãy xem xét một số nền văn minh nổi tiếng nhất của thời đại ấy.

Ai Cập Cổ Đại

Một số ghi chép đầu tiên về y học có nguồn gốc từ người Ai Cập. Một vài bộ giấy cói có mô tả phương pháp chữa trị y học của họ. Đặc biệt, có một bản giấy cói gọi là Ebers ghi lại hơn 700 đơn thuốc. Những đơn thuốc này là sự kết hợp của các liệu pháp tự nhiên và các yếu tố huyền bí. Người Ai Cập cổ đại tin rằng y học và ma thuật bổ trợ cho nhau.

Các ghi chép khác còn cho thấy họ có kiến thức về khối u và các vấn đề sinh sản của phụ nữ. Người Ai Cập cổ đại cũng có những khám phá liên quan đến giải phẫu người, phẫu thuật thực nghiệm và sử dụng thực vật với công dụng làm thuốc.

Ấn Độ Cổ Đại

Ấn Độ cổ đại đã phát triển một hệ thống y học gọi là Ayurveda, vẫn được sử dụng cho đến ngày nay. Trong tiếng Phạn, từ này về cơ bản có nghĩa là “tri thức cuộc sống.” Hệ thống Ayurveda cho rằng cơ thể được tạo thành từ ba yếu tố là: tinh thần, đờm và mật. Các phương pháp điều trị bao gồm sử dụng thảo dược, xoa bóp, thiền định và thay đổi chế độ ăn uống.

Tương tự như người Ai Cập, người Ấn Độ tin rằng ma thuật và tôn giáo có ảnh hưởng đến y học và cơ thể. Tuy nhiên, không giống như người Ai Cập, họ có kiến thức hạn hẹp hơn về giải phẫu người. Nhiều người Ấn Độ Cổ Đại theo đạo Hindu và tin rằng thi thể của người đã khuất không nên bị cắt xẻ bằng dao. Khám nghiệm tử thi bị cho là xúc phạm, và các thi hài thường được hỏa táng.

Trung Quốc Cổ Đại

Vào thời Nhà Thương, người Trung Quốc cổ đại tin rằng bệnh tật đến từ nguồn gốc siêu nhiên, chẳng hạn như bị ma quỷ ám vào người hoặc bị nguyền rủa do tổ tiên bị xúc phạm. Học thuyết về vi sinh vật chưa xuất hiện cho đến những năm 1800, và con người trong thời cổ đại đã tự đưa ra lý thuyết của riêng họ lý giải các bệnh vô hình.

Các phương pháp phổ biến ở Trung Quốc cổ đại bao gồm châm cứu và các phương thuốc thảo dược. Những kỹ thuật y học này đã được thực hiện để điều hòa cơ thể và mang lại sự cân bằng của âm dương.

Hy Lạp Cổ Đại

Nếu bị bệnh, người Hy Lạp cổ đại thường tin rằng đó là do đã bị các vị thần nguyền rủa. Nếu khỏi bệnh thì đó là một món quà từ các vị thần. Tuy nhiên, tôn giáo không có nhiều ảnh hưởng đối với người Hy Lạp cổ đại như ở những nơi khác trên thế giới.

Các phương pháp y học của Hy Lạp cổ đại khuyến khích quan sát và thu thập kinh nghiệm thực tiễn, giúp con người đến gần hơn với kiến thức và phương pháp y học mà chúng ta biết ngày nay. Hippocrates đã đưa ra quan điểm rằng bệnh tật đến từ nguyên nhân tự nhiên. Người Hy Lạp sử dụng các phương thuốc thảo dược và thực hiện phẫu thuật trong điều trị bệnh.

La Mã Cổ Đại

Trước khi bị ảnh hưởng bởi nền y học Hy Lạp, y học La Mã cổ đại tập trung nhiều hơn vào tôn giáo và ma thuật.

Người La Mã đã cải tiến các phương pháp vệ sinh và dụng cụ phẫu thuật. Họ thậm chí còn bắt đầu thiết lập nên hệ thống bệnh viện. Galen là người có ảnh hưởng lớn vì ông đã đóng góp rất nhiều nghiên cứu về giải phẫu người và kỹ thuật phẫu thuật.

Y Học Hậu Cổ Đại

Vào cuối thời kỳ cổ đại, y học đã phát triển rõ rệt trên khắp thế giới. Tuy nhiên, trong một khoảng thời gian, tôn giáo và mê tín vẫn được xem trọng hơn khoa học trong phương thức chữa bệnh.

Con người vẫn còn phải đi một chặng đường dài trước khi y học phát triển như thời đại ngày nay. Dưới đây là một số đột phá y học đã diễn ra vào thời kỳ Trung Cổ, Phục Hưng và thế kỷ 18.

• Năm 1025: Học giả Hồi giáo Avicenna đã biên soạn một cuốn bách khoa toàn thư về y học. 
• Năm 1543: Andreas Vesalius đã tìm hiểu thêm về giải phẫu học qua việc mổ xác. 
• Năm 1590: Hai thợ làm kính mắt người Hà Lan là Hans và Zacharias Janssen đã chế tạo ra kính hiển vi quang học đầu tiên. Khả năng phóng đại các vật thể bằng kính hiển vi giúp các bác sĩ hiểu thêm về các vi sinh vật sống trong cơ thể con người. 
• Năm 1628: William Harvey phát hiện ra cơ chế tuần hoàn máu. 
• Năm 1676: Antonie van Leeuwenhoek phát hiện ra vi khuẩn. 
• Năm 1796: Khi Edward Jenner phát triển vắc-xin đậu mùa vào năm 1796, việc can thiệp điều trị bệnh và ngành miễn dịch học đã có bước phát triển vượt bậc. 
  

Y Học Hiện Đại

Thế kỷ 19 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong các khám phá y học. Các bác sĩ đã cải tiến và chuẩn hóa các quy trình khám nghiệm tử thi và phẫu thuật, từ đó giúp con người hiểu nhiều hơn về cách cơ thể con người hoạt động. Những phát minh như gây mê cho phép các bác sĩ thực hiện các ca phẫu thuật nội tạng một cách an toàn. Những phát minh này đã mở đường nhiều nghiên cứu sâu hơn về cách điều trị các vấn đề bên trong cơ thể.

Những Đột Phá của Thế Kỷ 18 và 19

• Gây mê: Năm 1846, William T. G. Morton là người đầu tiên gây mê thành công cho một bệnh nhân để thực hiện phẫu thuật. Việc sử dụng đúng cách chất ether và chloroform cho phép phẫu thuật không gây đau đớn.

• Học thuyết vi sinh vật: Thật khó để xác định nguyên nhân gây bệnh nếu bạn không thể thực sự nhìn thấy nó, phải không? Trước khi các nhà khoa học và bác sĩ biết về vi trùng, họ tin rằng bệnh tật xuất phát từ trong không khí. Louis Pasteur đã thực hiện một thí nghiệm vào năm 1861 chứng minh rằng bệnh truyền nhiễm là do các sinh vật siêu nhỏ gây ra. Khi các nhà khoa học và bác sĩ biết về vi sinh vật, họ đã có thể cải thiện vấn đề vệ sinh và sử dụng thuốc sát trùng. 

• Thuốc sát trùng: Thuốc sát trùng ra đời vào những năm 1860 nhờ Joseph Lister. Các kỹ thuật tiệt trùng của ông đã giúp giảm tình trạng nhiễm trùng. 

• Tia X: Wilhelm Roentgen đã phát hiện ra tia X vào những năm 1890 khi thử nghiệm với tia âm cực, từ đó ngành chẩn đoán y học đã được cách mạng hóa mãi mãi. 

Những Đột Phá của Thế Kỷ 20

• Truyền Máu: Các nhóm máu khác nhau được xác định vào đầu thế kỷ 20. Ludwig Hektoen là người đầu tiên đề xuất việc hòa hợp nhóm máu của người cho và người nhận để truyền máu an toàn hơn cho bệnh nhân. 

• Insulin: Năm 1921, Frederick Banting và Charles Best đã phát triển insulin để điều trị bệnh tiểu đường. Đây là phương pháp đầu tiên điều trị bệnh tiểu đường thành công. 

• Kháng Sinh: Thuốc kháng sinh đã tạo ra một bước ngoặt lớn trong y học thế giới, nhờ Alexander Fleming cùng đĩa petri chứa nấm mốc và vi khuẩn của ông. 

• Cấu Trúc DNA: Khám phá này được coi là một trong những khám phá khoa học nổi tiếng nhất mọi thời đại. Năm 1953, Rosalind Franklin, James Watson và Francis Crick đã phát hiện và phát triển một mô hình 3D về cấu trúc DNA bằng cách sử dụng nhiễu xạ tia X. 

• Ghép Tạng: Kỹ thuật ghép tạng không xuất hiện sớm như bạn đã nghĩ. Trên thực tế, chỉ đến năm 1954, các bác sĩ Joseph Murry và David Hume mới thực hiện ghép thận thành công. Trong thập kỷ tiếp theo, các ca ghép phổi, tuyến tụy, gan và tim đã được tiến hành. Các quy trình cấy ghép đã liên tục cải tiến và mở rộng kể từ thành công đầu tiên. 

• Chụp CT và MRI: Kỹ thuật chụp X-quang rõ ràng là hữu ích, nhưng khi chụp CT và MRI trong những năm 1970 cho ra hình ảnh tiên tiến hơn, nó đã cách mạng hóa việc chẩn đoán lên tầm cao mới. 

Những Bước Đột Phá của Thế Kỷ 21

• Phẫu Thuật bằng Robot: Kể từ những năm 1960, các bác sĩ đã cố gắng tìm ra cách sử dụng robot để thực hiện các ca phẫu thuật. Hệ Thống Phẫu Thuật da Vinci là hệ thống phẫu thuật bằng robot đầu tiên được FDA chấp thuận vào năm 2000. Nó hỗ trợ các bác sĩ phẫu thuật thực hiện các thủ thuật xâm lấn tối thiểu. 

• Dự Án Giải Trình Tự Bộ Gen Người: Vào năm 2003, một dự án nghiên cứu khoa học mang tính bước ngoặt đã lập bản đồ DNA của con người. Nghiên cứu này đã mở đường phát triển cho y học di truyền và các phương pháp điều trị cá thể hóa. 

• Chỉnh Sửa Gen CRISPR: Công nghệ chỉnh sửa gen được phát triển vào năm 2012. Kỹ thuật chỉnh sửa gen mang lại cơ hội sửa đổi gen hoặc chữa khỏi hoàn toàn các bệnh di truyền. 

• Trí Tuệ Nhân Tạo: Hiện nay, trí tuệ nhân tạo giúp chẩn đoán bệnh, dự đoán dịch bệnh và thiết kế thuốc nhanh hơn. 

Tất nhiên, chúng ta mới chỉ đi qua một phần tư chặng đường của thế kỷ 21. Vẫn còn rất nhiều điều đang chờ được phát triển và khám phá!

Y Học Trong Gia Đình Bạn

Bên cạnh những thành tựu và tiến bộ y học mang tính chuyên môn này, các gia đình thường truyền lại kiến thức chăm sóc sức khỏe qua các thế hệ. Ông bà cố, ông bà và thậm chí cả cha mẹ của bạn có thể có một số câu chuyện thú vị về việc y học đã thay đổi như thế nào!

Nếu bạn quan tâm đến việc viết lại kinh nghiệm của gia đình mình trong dòng chảy lịch sử của y học, đây là một số câu hỏi bạn có thể hỏi:

• Cha mẹ hoặc ông bà của bạn có bất cứ phương pháp điều trị nào tại nhà mà họ đã sử dụng khi bạn bị bệnh để giúp bạn cảm thấy khỏe hơn không? 
• Cha mẹ hoặc ông bà của bạn có mắc phải các bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ mà bạn chưa từng mắc (chẳng hạn như thủy đậu, bại liệt, cúm, ho gà, v.v.)? Trải nghiệm đó như thế nào? 
• Y học và cách chăm sóc sức khỏe hiện nay khác biệt như thế nào so với thời cha mẹ hoặc ông bà của bạn còn trẻ? 

Nếu bạn có thành viên gia đình trong ngành chăm sóc sức khỏe, hãy hỏi họ xem họ thấy y học đã thay đổi theo thời gian thế nào kể từ khi họ bắt đầu theo học ngành này. Bạn có thể ngạc nhiên trước mức độ phát triển của y học ngày nay.
Đừng quên ghi lại những câu chuyện của gia đình bạn vào Memories của FamilySearch!