Би хэрхэн угийн бичиг судлаач болж чадах вэ? 

Та хэрхэн угийн бичиг судлаач болох талаар бодож байна уу? Энэ бол хангалттай хариулт олж чадахуйц үр дүнтэй асуулт юм. Үнэндээ хэрхэн угийн бичиг судлаач болохыг асуух нь хэрхэн зураач эсвэл тогооч болох тухай асуухтай бага зэрэг төстэй. Та өөрөө таашаал авахын тулд зураг зурахыг хүсэж байна уу эсвэл бүтээлээ борлуулж орлого олохыг хүсэж байна уу? Та гэр бүл, найз нөхдөдөө зориулж хоол хийхийг хүсэж байна уу эсвэл мэргэжлийн тогооч болохыг хүсэж байна уу?

Угийн бичиг судлаач болох хүсэлтэй хүний хувьд танд үүнтэй төстэй асуултууд гарч ирдэг. Та угийн бичиг судлах ажлыг хобби болгохыг хүсэж байна уу эсвэл мэргэжил болгохыг хүсэж байна уу? Та гэр бүлийн түүхээ судлах эсвэл өвөг дээдсээ олоход нь бусдад туслахыг хүсэж байна уу? Та судалгааны салбарт мэргэших эсвэл мэргэжилтэй холбоотой тулгарах саадыг хэрхэн давахыг сурахыг хүсэж байна уу? Эдгээр бүх зорилго нь үнэ цэнэтэй бөгөөд харилцан бие биеэ үгүйсгэдэггүй. Таны хүсэл сонирхол болон эрхэмлэдэг зүйлүүдээс таны сонголт шалтгаална.

Магадгүй та "угийн бичиг судлаач байх хэцүү болов уу?” гэж бодож байж болох юм. Хүмүүс үнэхээр "Би угийн бичиг судлаачийн хувьд амжилтад хүрч чадах уу?" гэж ихэвчлэн асуудаг. Бидний эхэлсэн зүйрлэл энэ асуултад хариулахад тусалж чадна. Урлагийн бүтээл туурвих эсвэл хоол хийх нь амархан уу эсвэл хэцүү юу? Хариулт нь мэдээж таны юу бүтээх эсвэл ямар хоол хийхийг хүсэж байгаагаас шалтгаална. Зарим зүйл амархан, зарим нь илүү хичээл зүтгэл, ур чадвар шаарддаг бол зарим нь бүр их хичээл зүтгэл, ур чадвар шаарддаг. Угийн бичгийн хувьд ч мөн ялгаагүй даалгаврууд нь маш энгийнээс эхлээд туйлын хүнд хүртэл янз бүр байдаг. Гэхдээ танд урам зориг, зөв зааварчилгаа өгвөл бол та угийн бичгийн судалгааны зорилгодоо хүрэх өндөр магадлалтай болно. 

Энэ нийтлэлд бид угийн бичиг судлаачийн сонгож болох 3 чиглэлийг авч үзэх болно.

• Угийн бичгийг хобби болгох—Та угийн бичгийг таатай сайхан мэдрэмж авахын тулд хийхийг хүсэж байна. 

• Угийн бичиг судлалын албан ёсны боловсролын зэрэгтэй болох—Та сонирхож байгаа зүйлдээ мэргэшихийг хүсэж байна. 

• Мэргэжлийн угийн бичиг судлаачаар ажиллах—Та багш, судлаач, эрдэмтэн, технологич гэх мэт ямар нэгэн байдлаар угийн бичиг судлаачаар амьдралаа залгуулахыг хүсдэг. 
  

Эдгээр сонголт нь харилцан бие биеэ үгүйсгэдэггүй гэдгийг ойлгох нь чухал. Жишээ нь, та хоббигоо илүү их сонирхолтой болгох үүднээс эсвэл ажил мэргэжлээ дээшлүүлэх зорилгоор сургалтад суух, мэргэжлийн боловсрол эзэмшиж болох юм. Эсвэл та мэргэжлийн боловсрол эзэмшихгүйгээр хоббигоо ажил мэргэжил болгохыг хүсэж байж болох юм.
Одоо сонголт бүрийг авч үзье.

Угийн бичгийг хобби болгох

Дэлхийн өнцөг булан бүрд хүмүүс гэр бүлийн мод бүтээх, гэр бүлийн гэрэл зураг болон түүх цуглуулах, өвөг дээдсийнхээ газар нутаг, соёлын талаар илүү ихийг мэдэж авах гэх мэтээр угийн бичгийг хобби болгохдоо дуртай байдаг. Зарим нь ургийн цугларалтыг төлөвлөж, зохион байгуулах, тэдний дунд мэдээлэл хуваалцах эсвэл хамаатнууддаа харилцан холбоо тогтооход нь туслах өөр арга замуудыг олох дуртай байдаг.

Угийн бичгийн ур чадвараа сайжруулахад тань туслах эх үүсвэрүүд

Угийн бичгийг хобби болгохын тулд албан ёсны сургалт эсвэл мэргэжлийн зэрэг шаардлагагүй ч та сонголтынхоо талаар үндсэн ойлголт олж авах нь тустай. Жишээ нь, хэрэв та гэрэл зургууд дээр анхаарлаа төвлөрүүлж байгаа бол тэдгээрийг хэрхэн хадгалах, бусадтай хуваалцах хамгийн сайн аргуудыг олж мэдэхийг хүсэх байх. Хэрэв та ургийн мод бүтээж байгаа бол гэр бүлийн мэдээлэл, харилцаа холбоог тэмдэглэх стандарт арга замуудыг мэдэх нь мэдээж тустай.

Өнөөгийн дэлхийд та компьютерын программ эсвэл FamilySearch.org гэх мэт онлайн үйлчилгээний аль нь ч бай ямар нэг байдлаар мэдээллийн технологи ашиглах нь гарцаагүй. Энэ мэт технологиудыг ашиглаж сурах нь сонгосон энэ ажлынхаа үндсийг ойлгохтой адил чухал. Технологийг буруу ашиглавал гэр бүлийн модонд алдаатай холбоос үүсгэхээс эхлээд мэдээллээ алдах эсвэл бүрмөсөн устгах хүртэл санаанд оромгүй асуудлууд үүсэж болно.

Чанартай сургалтад онлайнаар хамрагдах боломжтой бөгөөд ихэнх нь үнэ төлбөргүй байдаг нь сайхан хэрэг. Үнэгүй сургалтын зарим эх сурвалжийг доор оруулав. Үүнд:

• FamilySearch Тусламж ба суралцах төв 
• FamilySearch номын сан Юта муж, Солт Лэйк Сити 
• Рүүтстэк номын сан 
• Гэр бүлийн түүхийн гарын авлага 
• Стратклайдын их сургуулийн үнэ төлбөргүй онлайн хичээлүүд. Эдгээр хичээлийг англи хэл дээр заадаг.

FamilySearch Research Wiki нь хэрэгтэй нийтлэлүүдийг агуулдаг бөгөөд амбицтай, туршлагатай угийн бичиг судлаачдад бас нэгэн сайн эх сурвалж болж чаддаг. Эдгээр болон бусад FamilySearch Research Wiki нийтлэлийг зүүн талын цэсэд байгаа Google Translate хэрэгслийг ашиглан олон хэл рүү орчуулж болно.

• Угийн бичиг 
• Судалгааны үндсэн үйл явц 
• Гэрэл зураг, баримт бичгүүдийг хадгалах нь 
• ДНХ угийн бичгийн судалгаанд 
  

Мөн та FamilySearch Research Wiki-гийн Guided Research хэрэгслийг ашиглан судалгаагаа эхлүүлж болно.

Угийн бичгийн албан ёсны боловсрол эсвэл боловсролын зэрэг эзэмших

Хэрэв та угийн бичгийн албан ёсны боловсрол эзэмшихийг хүсэж байгаа бол танд 2 үндсэн сонголт бий. Үүнд:

• Угийн бичгээр гэрчилгээ эсвэл боловсролын зэрэг авах 
• Угийн бичгээр мэргэших 

Дахин хэлэхэд, эдгээр сонголт нь харилцан бие биеэ үгүйсгэдэггүй. Та аль нэгийг нь эсвэл хоёуланг нь сонгож болно.

Угийн бичгээр гэрчилгээ эсвэл боловсролын зэрэг хамгаалах

Угийн бичгийн гэрчилгээ эсвэл эрдмийн зэргийг дэлхийн төрөл бүрийн боловсролын байгууллагуудаас авч болно. Гэрчилгээ гэдэг нь батламжтай адилгүй гэдгийг санаарай. Гэрчилгээг их сургууль эсвэл үүнтэй төстэй байгууллагаас олгоно. Нөгөө талаас, батламж гэдэг нь ерөнхийдөө магадлан итгэмжлэх байгууллагын олгосон үнэмлэхийг хэлдэг. Батламжийн тухай дараагийн хэсэгт өгүүлнэ.

Эрдмийн зэрэг эсвэл гэрчилгээ нь багагүй цаг хугацаа, санхүүгийн хөрөнгө оруулалт шаарддаг. Та эрдмийн зэрэг эсвэл гэрчилгээ олгох хөтөлбөр сонгохдоо дараах хүчин зүйлсийг харгалзан үзэх хэрэгтэй. Үүнд:

• Төлбөр 
• Байршил 
• Заавал суух болон сонгон суралцах хичээлүүд 
• Онлайнаар болон бие даан суралцах хичээлүүд байгаа эсэх 
• Багш нарын ур чадвар 

Боловсролын байгууллагын вэбсайт таны олон асуултад хариулна. Та бас факультетын багш нартай болон таны сонирхож байгаа эрдмийн зэрэг эсвэл гэрчилгээг авсан төгсөгчидтэй ярилцаж болно.

Угийн бичиг болон үүнтэй холбоотой боловсрол олгодог дэлхий даяарх байгууллагуудыг жагсаасан 3 хүснэгтийг доор харуулав. Хүснэгт бүрийг хөтөлбөрийн төрлөөр, дараа нь байгууллагын нэрийн үсгийн дарааллаар жагсаасан болно.

• Гэрчилгээ олгох хөтөлбөртэй их дээд сургууль, коллежууд 
• Боловсролын зэрэг олгох хөтөлбөртэй их сургуулиуд 
• Гэрчилгээ олгох хөтөлбөртэй институт, байгууллагууд 

Зарим хөтөлбөр онлайн хувилбарыг санал болгодог байхад зарим нь зөвхөн танхимаар явагддаг. Хөтөлбөр бүрийн талаар илүү ихийг мэдэхийн тулд тухайн их сургуулийн вэбсайт руу орно уу.

Гэрчилгээ эсвэл дипломын хөтөлбөртэй их дээд сургууль, коллежууд

Гэрчилгээ, диплом нь ихэвчлэн тухайн салбарт тусгайлан мэргэших сургалтыг санал болгодог. Тэд бүрэн боловсролын зэрэг авах хөтөлбөрөөс бага цаг шаарддаг учраас зэрэг хамгаалах боломжгүй тохиолдолд сонголт болдог. Дипломын зэрэг авахад ерөнхийдөө гэрчилгээнээс харьцангуй өндөр шаардлага тавьдаг.

Боловсролын зэрэг олгох хөтөлбөртэй их сургуулиуд

Эрдмийн зэрэг хамгаалахад ихэвчлэн 2-4 жил шаардагддаг. Ерөнхий болон мэргэжлийн хичээлүүд үздэг. Эрдмийн зэрэг хамгаалах хөтөлбөр нь мэргэших эсвэл сонгон суралцах хичээлүүдээс сонгож өөрийн сонирхол, зорилгод нийцүүлэн суралцах боломжийг олгож болно.

Гэрчилгээ олгох хөтөлбөртэй институт, байгууллагууд

Хэрэв та гэрчилгээ авах гэж байгаа бол зөвхөн дээд боловсролын байгууллагуудаар хязгаарлагдахгүй. Зарим угийн бичиг судлалын институт, байгууллагууд гэрчилгээ олгодог.

Дээрх хүснэгт нь Угийн бичиг судлалын албан ёсны боловсрол олгох сургалтын бүрэн гүйцэт жагсаалт биш юм. Доорх эх сурвалжууд угийн бичиг судлаачдад зориулсан албан ёсны боловсролын талаар илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгнө:

• FamilySearch Wiki: Боловсролын боломжууд 
• FamilySearch Wiki: Мэргэжлийн угийн бичиг судлалын боловсролын боломжууд 

Угийн бичиг судлалын гэрчилгээ авах

Та мэргэшсэн угийн бичиг судлаач болохын тулд мэргэжлийн угийн бичгийн байгууллагын тавьсан шаардлагыг хангаж, тууштай байдал, мэдлэг туршлагаа харуулдаг. Мэргэжлийн угийн бичиг судлаачаар ажиллахыг хүсэж байгаа бол танд мэргэжлийн гэрчилгээ, боловсролын зэрэг дэв тустай хэдий ч та зөвхөн мэдлэг, ур чадвараа сайжруулахын тулд сургалт хөтөлбөрт хамрагдаж болох юм.

Магадлан итгэмжлэгдсэн нэр хүндтэй гурван байгууллагат дараах байгууллагууд орно:

• ICAPGen (Мэргэжлийн угийн бичиг судлаачдын магадлан итгэмжлэлийн олон улсын комисс) нь магадлан итгэмжлэгдсэн угийн бичиг судлаач® (AG) батламжийг олгодог. 
• BCG (Угийн бичиг судлаачдын гэрчилгээ олгох зөвлөл) дараах батламжуудыг олгодог: 
  
  • Мэргэшсэн угийн бичиг судлаач 
  • Мэргэшсэн генетикийн угийн бичиг судлаач℠ (CGG) 
  • Мэргэшсэн угийн бичгийн лектор℠ (CGL) 
• CAFG (Шүүх эмнэлгийн судалгааны угийн бичиг судлалын зөвлөл) нь ForensicGenealogistCredentialed℠ батламжийг олгодог. 

Мэргэжлийн угийн бичиг судлаач болох нь

Та угийн бичигт маш их дуртай учраас үүнийг ажил мэргэжлээ болгохыг хүсдэг байж болно. Өргөжин тэлж буй хүмүүсийн сонирхол, төрөл бүрийн судалгааны боломжуудын ачаар мэргэжлийн угийн бичиг судлаачаар ажиллах ийм тохиромжтой үе өмнө нь хэзээ ч байгаагүй юм. ДНХ, хиймэл оюун ухаан (AI) зэрэг салбаруудад гарсан ахиц дэвшил нь ердөө арван жилийн өмнө төсөөлж байгаагүй ажил мэргэжлийн шинэ чиг хандлагыг бий болгосон.

Угийн бичгийн салбарын ажил мэргэжил авч үзэхдээ бусад төрлийн ажил мэргэжлийн сонголтуудаа харьцуулан судлахаа мартуузай. Жишээлбэл:

• Та аль нэг байгууллагад эсвэл бие даасан мэргэжилтнээр ажиллахыг хүсэж байна уу? 
  
• Та бүрэн цагаар эсвэл хагас цагаар ажиллахыг хүсэж байна уу? 
  
• Та ямар төрлийн ажил хийхийг хүсдэг вэ? Жишээ нь, та үйлчлүүлэгчдэд туслах, заах, бичих, судалгаа хийхийг хүсэж байна уу? Та гар бичмэлийг таних, хиймэл оюун ухаан зэрэг хамгийн сүүлийн үеийн технологиудыг ашиглахыг хүсэж байна уу? 
  
• Та хүсэн хүлээсэн ажлаа хийхэд шаардлагатай ур чадвартай юу эсвэл нэмэлт боловсрол эзэмших хэрэгтэй юу? 
  
• Угийн бичгийн боловсрол танд ажил мэргэжлийн хувьд ахиц дэвшил гаргах чадварыг тань нэмэгдүүлэх үү? 

Хэрэв та угийн бичгийг ажил мэргэжил гэж бодож байгаа бол ойролцоох угийн бичиг судлалын нийгэмлэг болон байгууллагуудаас зөвлөгөө авснаар хэрэгтэй мэдээллийг олж болно. Мөн та сонирхож байгаа салбартаа ажилладаг угийн бичиг судлаачтай ярилцаж болно.

Угийн бичгийн холбоо: Таны мэргэжлийн замналд туслах тусламж

Та аль замыг сонгосноос үл хамааран угийн бичгийн холбоонд нэгдэх талаар бодож үзээрэй. Нийгэмлэгүүд нь үндэсний хэмжээнээс орон нутгийн, мэргэжлийн түвшнээс сонирхогчийн гэх мэт олон янз байна. Та нэг бус нийгэмлэгт нэгдэхийг хүсэж болно!

Угийн бичгийн нийгэмлэгт нэгдэхийн ач тус юу вэ?

• Суралцах боломжууд Олонх холбоо гишүүддээ шууд болон бичлэгээр сургалт явуулдаг. 
  
• Мэдээлэл олж авах Олон нийтэд хаалттай түүхэн мэдээлэлд нэвтрэх боломж олгож болно.  
  
• Зөвлөхүүд Хэрэв та энэ салбарт дөнгөж хөл тавьж байгаа бол угийн бичгийн нийгэмлэг нь танд анхан шатны мэдлэг олж авахад тусалж, асуултад тань хариулж, нийтлэг тохиолддог алдаанаас зайлсхийхэд тань туслах зөвлөхтэй болох хамгийн тохиромжтой газар юм.  
  
• Бусад угийн бичиг судлаачидтай холбогдох. Нийгэмлэг нь тантай адил хүсэл сонирхолтой хүмүүстэй цагийг хамт өнгөрүүлэх нэмэлт боломжийг олгоно. Та угийн бичгийнхээ нээлтүүдээ хуваалцахад тэд ч бас тантай адил сэтгэл догдлох болно! 

Танд тохирох угийн бичгийн нийгэмлэгийг олохын тулд та бусад угийн бичгийн судлаачидтай ярилцаж, онлайнаар тэдний мэдээллийг уншиж болно. FamilySearch Research Wiki-д улс орнуудаар нь ангилсан угийн бичиг болон түүхэн нийгэмлэгүүдийн жагсаалт байдаг.

Дараа нь юу хийх вэ?

Хэрэв та ямар замналаар явахыг хүсэж байгаагаа тодорхой мэдэж байгаа бол урт хугацааны төлөвлөгөө боловсруулахад цаг гаргаарай. Замналынхаа гол гол үе шатуудыг тэмдэглэсэн цаг хугацаа гаргах нь тустай байж болох юм. Та бас дараагийн алхмуудаа шийдэж, хүрэх хугацаагаа тогтоох хэрэгтэй. Хүрэх цаг хугацаа тогтоох нь дараагийн алхмуудаа илүү бодитой зорилт болгож зорилгодоо хүрэхэд тань тустай.

Гэхдээ та судалгааны шатанд яваа бол сонголтуудаа илүү сайн судлахад цаг гаргаарай. Гэр бүлтэйгээ эсвэл итгэлтэй найзуудтайгаа хамт ярилцаарай. Мэргэжилтнүүдтэй эсвэл сонирхогчидтой ярилц. Асуулт, санаа зовоосон зүйлс, боломжит чиглэлээ бичиж тэмдэглэ. Бичих нь явах чиглэлээ тодорхой болгох хамгийн шилдэг аргуудын нэг юм.

Угийн бичиг судлалын аялалд тань хамгийн сайн сайхныг хүсье!