ឱសថ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ៖ តើ​ការរីកចម្រើន​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​អ្វីខ្លះ​ដែល​បាន​កើតឡើង​ក្នុង​ជីវិត​របស់​អ្នក ?

បុគ្គលិក​នៅលើ​រថយន្ត​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់​នៅក្នុង​សង្គ្រាម​លោក​លើកទី ១
Welcome Images, CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0, via Wikimedia Commons https://commons.wikimedia.org/wiki/File:World_War_One;_Aldershot_photograph;_ambulance_Wellcome_L0009277.jpg

ចូរ​យើង​សិក្សា​ឲ្យ​ស៊ីជម្រៅ​អំពី​ឱសថ​នៅក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ។ ខណៈពេល​ដែល​យើង​អាច​ធ្លាប់​ស្គាល់​បច្ចេកទេស​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​ទូទៅ​មួយ​ចំនួន និង​ឱសថ​ដែលបាន​រកឃើញ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ប្រវត្តិសាស្រ្ត​នៃ​ការប្រើប្រាស់​ឱសថ​មានរយៈពេល​ច្រើន​សតវត្សរ៍​មកហើយ ។

ដូច្នេះ​ចូរយើង​ត្រឡប់​ទៅអតីតកាល ហើយ​ងាក​ទៅរក​វិធីសាស្រ្ត​ព្យាបាល​បែប​បុរាណ​របស់​ពិភពលោក​នេះវិញ ។ ពីទីនោះ យើងនឹង​ធ្វើតាម​លំដាប់កាលប្បវត្តិ​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយ​សិក្សា​អំពី​ការកែលម្អ និងភាពជឿនលឿន​ដែល​ដឹកនាំ​ទៅ​រកឱសថ​សម័យ​ទំនើប ។

ឱសថបុរាណ

ដោយផ្អែកលើ​វត្ថុបុរាណ និង​កំណាយ​សំណល់​នៃ​មនុស្សជាតិ អ្នកជំនាញ​អាច​ធ្វើ​ការសន្និដ្ឋាន​លើ​ការអនុវត្ត​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​មានលក្ខណៈ​បែបណា កាលពីឆ្នាំ​៣,០០០ មុន គ.ស ។

តើមនុស្សប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសុខភាពអ្វីខ្លះ ?

មេរោគ និង​ជំងឺ​នៅតែ​រីករាលដាល​នៅក្នុង​សម័យ​បុរាណ ។ មេរោគ​ទាំងនេះ​ភាគច្រើន​ទាក់ទង​នឹង​ឆ្អឹង ។ នេះគឺជា​បញ្ជីខ្លីមួយ​អំពី​មេរោគ​មួយចំនួន​ដែលគេ​ស្គាល់​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ៖

  • Osteoarthritis ( ជំងឺ​រលាក​សន្លាក់​ឆ្អឹង ) ៖ ប៉ះពាល់​ចម្បង​ទាក់ទង​ទៅនឹង​សន្លាក់ osteoarthritis ( ជំងឺ​រលាក​សន្លាក់​ឆ្អឹង ) គឺជា​ជំងឺ​សឹក​ឆ្អឹងខ្ចី​ទៅតាម​អាយុ​កាល ។ ជំងឺ​នេះ​ត្រូវបាន​គេ​គិតថា​ជា​ជម្ងឺទូទៅ​នៅក្នុង​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ មូលហេតុ​មកពី​ការលើក​វត្ថុធ្ងន់ៗ​ជាប្រចាំ​ដោយ​មនុស្ស​ដែលរស់​នៅក្នុង​យុគសម័យ​នេះ ។ 
  • Rickets ( ជំងឺ​ឆ្អឹង​ចុះខ្សោយ ) ៖ ជំងឺ​នេះ​កើតឡើង​ចំពោះ​កុមារ ។ Rickets ( ជំងឺឆ្អឹង​ចុះខ្សោយ ) ឆ្អឹង​ចុះខ្សោយ​ជាលទ្ធផល​គឺ​ដោយសារ​កង្វះ​វីតាមីន D ។ 
  • Microfractures ( ជំងឺ​បាក់ឆ្អឹង​តូច​ក្នុង​ជាលិកា​ឆ្អឹង ) ៖ ឆ្អឹង​ខ្លះៗ​បាន​រកឃើញ​ថា បាក់ឆ្អឹង​តូច​ក្នុង​ជាលិកា​ឆ្អឹង​នៃ​ឆ្អឹងខ្នង ដែល​បណ្តាល​មកពី​ការអូស​លើកថ្ម និង​វត្ថុធ្ងន់ៗ​ផ្សេង​ទៀត​ជាប្រចាំ ។ Spondylolysis ( ជំងឺ​ឆ្អឹងកង ) គឺជាវិធីមួយ​ផ្សេងទៀត​ដើម្បី​ពិពណ៌នា​អំពី​ការបាក់ឆ្អឹង ឬ​ការចុះខ្សោយ​នៅក្នុង​ឆ្អឹងខ្នង ។ មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​នៅតែ​ទទួលរងទុក្ខ​ដោយសារ​ជំងឺ spondylosis ( ជំងឺ​ឆ្អឹងកង ) ក្នុង​សម័យ​ទំនើប​នេះ ។ 
  • ការឆ្លងមេរោគ ៖ ការមុត​ធម្មតា ស្នាមជាំ និង​ការបាក់ឆ្អឹង​អាច​ឆ្លងមេរោគ​បាន​យ៉ាងងាយ ប្រសិនបើ​មិនត្រូវ​បាន​ថែទាំ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​នោះទេ ។ មុនពេល​ថ្នាំ​ផ្សះ និង​ថ្នាំ​ផ្សេងៗ​ទៀត​បានបង្កើត ឬ​រកឃើញ មនុស្ស​មាន​មធ្យោបាយ​តិចតួច​ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ការឆ្លង​មេរោគ ដែល​មាន​ន័យថា​ពេលខ្លះ​របួស​ក្លាយ​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ និង​រាលដាល​កាន់តែ​លឿន ។ 
ការចោះ​លលាដ៍ក្បាល មាន​រន្ធខួង​នៅក្នុង​នោះ
ការចោះ​លលាដ៍ក្បាល នេះ​បង្ហាញ​សញ្ញា​នៃ​ការខួងឆ្អឹង ( រន្ធ​ខួង​នៅ​ក្នុង​ឆ្អឹង ) ។

តើឱសថអ្វីដែលត្រូវបានយកមកប្រើ ?

ជំងឺ និង​របួស​ទាំងឡាយ​ទំនងជា​ត្រូវបាន​ព្យាបាល​ដោយ​រុក្ខជាតិ និង​ឱសថ​បុរាណ​ជាចម្បង ។ មនុស្ស​ពឹងផ្អែក​លើ​អ្វី​ដែល​ផែនដី​អាច​ផ្តល់​ឲ្យ ។ ផ្អែក​លើ​ភស្តុតាង​ពីបុរាណ​មួយ​ចំនួន មនុស្ស​ត្រូវបាន​សន្និដ្ឋាន​ថា បាន​ប្រើ​ឱសថ​ដូច​ខាងក្រោម​ដើម្បី​ព្យាបាល​រាងកាយ ៖

  • ឱសថ​បុរាណ​មានដូចជា ផ្កាយ៉ារ៉ូ ( yarrow ) ផ្កាម៉ាឡូ ( mallow ) និង​សំបក​ដើមវីលឡូ ( willow ) ត្រូវបាន​ប្រើ​ដើម្បី​ជួយ​ទប់​ឈាម ការសម្អាត​របួស និង​បន្ថយ​ការឈឺចាប់ ។  
  • ដី និង​ដីឥដ្ឋ​ត្រូវបាន​ប្រើ​ដើម្បី​ព្យាបាល​របួស និង​ជួយ​ថែទាំ​ក្រោយ​ការវះកាត់ ។  
  • ការវះ​កាត់​មួយ​ចំនួន​ត្រូវបាន​ធ្វើឡើង​នៅ​ក្នុង​សម័យបុរាណ ! មានភស្តុតាង​បង្ហាញថា ពេលខ្លះ​មនុស្ស​នឹង​អនុវត្ត​នីតិវិធី​មួយ​ដែលហៅថា​ការខួង​ឆ្អឹង ។ នីតិវិធី​នេះ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការខួង​រន្ធ​ចូល​ទៅក្នុង​ឆ្អឹងលលាដ៍​ក្បាល ដោយ​សង្ឃឹមថា​នឹង​បំបាត់​ការឈឺក្បាល ឬ​ជំងឺ​ស្កន់ ។ 

ឱសថនៅជំនាន់ព្រះគម្ពីរប៊ីប

ចាប់ពី​ឆ្នាំ​៣០០០ មុន គ.ស. ដល់ ឆ្នាំ​៥០០ ក្រោយ គ.ស. នោះ​ឱសថ​ត្រូវបាន​អនុវត្តតាម​វិធី​ផ្សេងៗ​នៅក្នុង​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​គ្នា​នៃ​ពិភពលោក ។ ចូរក្រឡេក​មើល​អរិយធម៌​មួយចំនួន​ដ៏​ល្បីល្បាញ​បំផុត​នា​យុគសម័យ​នេះ ។

ជនជាតិអេស៊ីព្ទពីបុរាណ

អត្ថបទ​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​ដំបូងបំផុត​មួយ​ចំនួន​បានមកពី​ជនជាតិ​អេស៊ីព្ទ ។ មានសំណុំ​កំណត់ត្រា papyrus ( ក្រាំង​ប្របុស​ ) ជាច្រើន ដែល​បាន​ពិពណ៌នា​អំពី​ការអនុវត្ត​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​របស់​ពួកគេ ។ ជាពិសេស​ឯកសារ​មួយ​ឈ្មោះ​ហៅថា Ebers papyrus រួមមាន​វេជ្ជបញ្ជា​ជាង ៧០០ ច្បាប់ ។ វេជ្ជបញ្ជា​ទាំងនេះ គឺជាការ​បញ្ចូលគ្នា​នៃឱសថ​ធម្មជាតិ និង​មន្តអាគម ។ ជនជាតិ​អេស៊ីព្ទ​ជំនាន់​បុរាណ​ជឿថា ឱសថ និង​មន្តអាគម​ត្រូវ​ដើរ​ទន្ទឹម​គ្នា ។

អត្ថបទ​ផ្សេងទៀត​បង្ហាញ​ពីចំណេះដឹង​អំពី​ជាលិកា​នៃ​ដុំសាច់ និង​បញ្ហា​បន្តពូជ​របស់​ស្ត្រី ។ ជនជាតិ​អេស៊ីព្ទ​ជំនាន់​បុរាណ​ក៏បាន​រុករក​ឃើញ​ទាក់ទង​នឹង​កាយវិភាគ​សាស្ត្រ​របស់​មនុស្ស ធ្វើ​ពិសោធន៍​ផ្នែកវះកាត់ និង​ការប្រើប្រាស់​ឱសថ​សម្រាប់​រុក្ខជាតិ ។

តើ​នរណា​ជា​វេជ្ជបណ្ឌិត​ដំបូងគេ ?

គ្រូពេទ្យ​ដែលគេ​ស្គាល់​ដំបូងគេ​បំផុត​គឺ Imhotep ( អិមម៉ូថេប )​ដែលជា​អធិការបតី​របស់​ស្តេច​អេស៊ីព្ទ ជូស័រ ( Djoser ) ក្នុងអំឡុង​ឆ្នាំ​២៦០០ មុន គ.ស ។ វាគួរឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​ណាស់ ដែល​អត្ថបទ​ស្តីពី​ការងារ​របស់ អិមម៉ូថេប ( Imhotep ) ដែល​បម្រើការងារ​ជាគ្រូពេទ្យ​មិនត្រូវ​បាន​កត់ត្រា​រហូត​ដល់​ប្រហែល ២០០០ ឆ្នាំ​បន្ទាប់​ពី​មរណភាព​របស់​គាត់ ។ រឿងដំណាល​អំពី​សមត្ថភាព​នៃ​ការព្យាបាល​របស់ Imhotep ( អិមម៉ូថេប ) បាន​ល្បីសុះសាយ ដល់​ទាំំង​ជនជាតិ​អេស៊ីព្ទ និង​ជនជាតិ​ក្រិច​បាន​ចាត់​ទុក​លោក​ស្មើនឹង​ក្រុមព្រះ​នៃ​ឱសថ​របស់​ពួកគេ ដូច្នេះ​ពួកគេ​បាន​ផ្ដល់​ងារ​​អាទិទេព​ដល់​លោក​ដើម្បី​ពួកគេ​ថ្វាយបង្គំ ។ Imhotep ( អិមម៉ូថេប ) ត្រូវបាន​ស្គាល់ថា​ជា​អ្នករចនា​ប្រាសាទ​ពីរ៉ាមីត​ដំបូង​បំផុត​មួយ​រូប​ផងដែរ ។

ជនជាតិឥណ្ឌាពីបុរាណ

ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ពីបុរាណ បាន​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​វេជ្ជសាស្រ្ត​មួយ​ហៅថា Ayurveda ដែល​នៅតែ​ប្រើ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ ។ នៅក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត ពាក្យនេះ​មាន​ន័យថា « វិទ្យាសាស្ត្រ​នៃ​ជីវិត » ។ ប្រព័ន្ធ Ayurveda បានលើកឡើងថា​រាងកាយ​ត្រូវបាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​កម្លាំង​បី​គឺ វិញ្ញាណ កំហាក និង​ទឹកប្រម៉ាត់ ។ ការព្យាបាល​រួមមាន​ឱសថ​រុក្ខជាតិ​ ការធ្វើសសៃ ការសមាធិ និង​ការកែប្រែ​របបអាហារ ។

ស្រដៀងគ្នា​ទៅនឹង​ជនជាតិ​អេស៊ីព្ទ​ដែរ ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ជឿថា​វេទមន្ត និង​សាសនា​មាន​ឥទ្ធិពល​លើឱសថ និង​រាងកាយ ។ ទោះជាយ៉ាងណា​ក៏ដោយ ចំណេះដឹង​ដែល​ពួកគេ​មាន​អំពី​កាយវិភាគសាស្ត្រ​របស់​មនុស្ស​គឺនៅមាន​កម្រិត មិនដូច​ជនជាតិ​អេស៊ីព្ទ​នោះទេ ។ ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ពីបុរាណ​ជាច្រើន​បាន​កាន់​សាសនា​ហិណ្ឌូ ហើយ​ជឿ​ថាសាកសព​ដែលបាន​ស្លាប់​មិនគួរ​ត្រូវបាន​កាត់​ដោយ​កាំបិត​ទេ ។ ការធ្វើ​កោសល្យវិច័យ​ត្រូវបាន​គេចាត់​ទុកថា​ជាការប្រមាថ ហើយ​ជាញឹកញាប់​សាកសព​ត្រូវ​បាន​បូជា ។

ជនជាតិចិនពីបុរាណ

ការចាក់ម្ជុល​វិទ្យាសាស្រ្ត​របស់​ចិន

នៅក្នុង​រាជវង្ស​សាង ជនជាតិ​ចិនពីបុរាណ​ជឿថា ជំងឺ​មាន​ប្រភព​មកពី​ជំនឿ​អរូបី ដូចជា​បិសាច​ចូល​ក្នុង​រាងកាយ ឬ​មនុស្ស​ម្នាក់​ត្រូវបណ្តាសា​ពី​បុព្វការីជន​ដែល​ខឹង​សម្បា ។ ទ្រឹស្តីអំពី​មេរោគ​មិន​មាន​ចែង​ទេ​រហូត​មកដល់ឆ្នាំ១៨០០ ហើយ​មនុស្ស​នៅ​សម័យ​បុរាណ​បានបង្កើត​ទ្រឹស្តី​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​ពួកគេ​អំពី​ជំងឺ​ដែល​មើល​មិន​ឃើញ ។

ការអនុវត្ត​ទូទៅ​នៅក្នុង​ប្រទេសចិន​ពីបុរាណ​រួមមាន ការចាក់​ម្ជុលវិទ្យាសាស្រ្ត និង​ការប្រើ​ឱសថ​រុក្ខជាតិ ។ បច្ចេក​ទេស​វេជ្ជសាស្រ្ត​ទាំងនេះ​ត្រូវបាន​អនុវត្ត​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​រាងកាយ​ដំណើរការ​ស្រួល និង​ធ្វើឲ្យ​ធាតុផ្ទុយ​ផ្គុំ​គ្នា​( yin និង yang ) មាន​តុល្យភាព​ឡើងវិញ ។

ជនជាតិក្រិកពីបុរាណ

ប្រសិនបើ​អ្នក​ឈឺ នោះ​ជនជាតិ​ក្រិក​ពីបុរាណ​តែងតែ​ជឿថា អ្នកត្រូវ​បណ្តាសា​ពី​ព្រះ ។ ប្រសិនបើ​អ្នក​បានព្យាបាលជា នោះ​វាគឺជា​អំណោយ​ពី​ព្រះ ។ ទោះជាយ៉ាងណា សាសនា​មិនមាន​ឥទ្ធិពល​ទៅលើ​ជនជាតិ​ក្រិក​ពីបុរាណ​ដូច​នៅ​ផ្នែក​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ពិភព​លោក​នោះ​ទេ ។

ការអនុវត្ត​ខាង​វេជ្ជសាស្រ្ត​របស់​ជនជាតិ​ក្រិក​ពីបុរាណ​បាន​លើកទឹកចិត្ត​ឲ្យ​មាន​ការ​ពិនិត្យ​សង្កេត និង​ការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្តែង នាំមនុស្ស​ឲ្យ​ខិត​មករក​ចំណេះដឹង និង​ការអនុវត្ត​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​ដែលយើង​ស្គាល់​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ ។ លោក ហ៊ីផូក្រាទី ( Hippocrates ) បាន​បង្កើតគំនិត​មួយ​ថា ជំងឺ​គឺ​បណ្តាល​មកពី​ធម្មជាតិ ។ ជនជាតិ​ក្រិក​បាន​ប្រើ​ឱសថ​រុក្ខជាតិ និង​ធ្វើការ​វះកាត់ ។

ជនជាតិរ៉ូមពីបុរាណ

មុនពេល​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ដោយ​ឱសថ​របស់​ក្រិក នោះ​ឱសថ​ជនជាតិ​រ៉ូមពី​បុរាណ​ផ្តោត​ទៅលើ​សាសនា និង​មន្តអាគម ។

រ៉ូម​បាន​កែលម្អ​វិធីសាស្រ្ត និង​ឧបករណ៍​វះកាត់​ដែល​មាន​អនាម័យ ។ ពួកគេ​ថែមទាំង​ចាប់ផ្តើម​បង្កើត​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ផងដែរ ។ លោក ហ្គាឡែន ( Galen ) មានឥទ្ធិពល​ជាពិសេស​ទៅលើ​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​អំពី​កាយវិភាគសាស្ត្រ និង​ការវះ​កាត់​សរីរាង្គ​របស់​មនុស្ស ។

ឱសថក្រោយសម័យបុរាណ

នៅចុង​បញ្ចប់​នៃ​សម័យបុរាណ ឱសថ​បាន​រីកចម្រើន​ពាសពេញ​ពិភពលោក ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មាន​ពេលមួយ​ដែល​​សាសនា និង​អបិយ​ជំនឿ​ត្រូវបាន​ឲ្យ​តម្លៃ​ជាង​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្រ្ត​ក្នុងការ​ប្រើប្រាស់​ឱសថ ។

សមាសធាតុ​មីក្រូទស្សន៍​ដំបូង​ត្រូវបាន​បង្កើត​ឡើងនៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៥៩០ ។
Welcome Images, CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0, via Wikimedia Commons https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Compound_monocular_microscope,_Europe,_1681-1720_Wellcome_L0057242.jpg

មនុស្សជាតិ​នៅមានផ្លូវ​ដ៏វែងឆ្ងាយ​មុនពេល​ឱសថ​ដ៏​សម្បូរបែប​មាន​នៅក្នុង​សម័យ​ទំនើប​នេះ ។ នេះគឺជា​របកគំហើញ​ខាងវេជ្ជសាស្រ្ត​មួយ​ចំនួន​ដែលបាន​កើតឡើង​នៅក្នុង​យុគសម័យ​កណ្តាល​ទៅ​មជ្ឈិម​សម័យ ( Renaissance ) និង​នៅ​សតវត្សរ៍ទី ១៨ ។

  • ឆ្នាំ​១០២៥ ៖ អ្នកប្រាជ្ញអ៊ីស្លាម Avicenna បាន​សរសេរ​លិបិក្រម​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​មួយ​ក្បាល ។ 
  • ឆ្នាំ​១៥៤៣ ៖ លោក Andreas Vesalius បានសិក្សា​បន្ថែម​អំពី​កាយវិភាគសាស្ត្រ​តាមរយៈ​ការវះកាត់ ។ 
  • ឆ្នាំ​១៥៩០ ៖ លោក Hans និង Zacharias Janssen ជនជាតិ​ហូឡង់​គឺជា​អ្នកផលិត​សមាសធាតុ​មីក្រូទស្សន៍​ដំបូង ។ សមត្ថភាព​ក្នុងការពង្រីក​មើល​វត្ថុ​ផ្សេងៗ​ដោយ​មីក្រូទស្សន៍ បាន​ជួយ​វេជ្ជបណ្ឌិត​ឲ្យ​ស្វែងយល់​បន្ថែម​អំពី​អតិសុខុម​ប្រាណ​ដែលរស់​នៅក្នុង​រាងកាយ​មនុស្ស ។ 
  • ឆ្នាំ​១៦២៨ ៖ លោក William Harvey បានរកឃើញ​ចរន្ត​ឈាម ។ 
  • ឆ្នាំ​១៦៧៦ ៖ Antonie van Leeuwenhoek បាន​រកឃើញ​បាក់តេរី ។ 
  • ឆ្នាំ​១៧៩៦ ៖ នៅពេលដែល Edward Jenner បាន​បង្កើត​វ៉ាក់សាំងបង្ការ​ជំងឺ​អុតស្វាយ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ១៧៩៦ នោះ​អន្តរាគមន៍​ជំងឺ និង​ភាពស៊ាំ​បាន​ពង្រីកយ៉ាង​ខ្លាំង ។ 

ឱសថសម័យទំនើប

នៅសតវត្សទី ១៩ ការរកឃើញ​ឱសថ​ថ្មី​បាន​កើនឡើង​ជាគំហុក ។ វេជ្ជបណ្ឌិត​បាន​កែលម្អ និង​សម្រួល​ដំណើរការ​សម្រាប់​ការធ្វើ​កោសល្យវិច័យ និង​ការវះកាត់ ដើម្បី​មនុស្ស​បានដឹង​បន្ថែម​អំពី​របៀប​ដែល​សរីរាង្គ​មនុស្ស​ដំណើរការ​បែបណាឲ្យ​ពិតប្រាកដ ។ ការច្នៃប្រឌិត​ដូចជា​ការប្រើ​ថ្នាំសន្លប់​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​វេជ្ជបណ្ឌិត​ធ្វើការវះកាត់​សរីរាង្គ​ខាងក្នុង​ដោយ​សុវត្ថិភាព ។ ការច្នៃប្រឌិត​ទាំងនេះ​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការស្រាវជ្រាវ​បន្ថែម​ទៀត​អំពីរបៀប​ដោះស្រាយ​បញ្ហាខាងក្នុង​នៅក្នុង​រាងកាយ ។

របកគំហើញនៅសតវត្សទី ១៨ និង ១៩

  • ការប្រើថ្នាំសន្លប់ ៖ នៅឆ្នាំ១៨៤៦ William TG Morton គឺជាមនុស្ស​ដំបូង​គេ​ដែល​ប្រើថ្នាំសន្លប់​លើ​អ្នកជំងឺ​ដោយ​ជោគជ័យ​ដើម្បី​ធ្វើ​ការវះកាត់ ។ ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំ ​ether និង chloroform ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ការវះកាត់​ធ្វើឡើង​ដោយ​គ្មានការ​ឈឺចាប់ ។
Baron Joseph Lister ជាមួយ​បុគ្គលិក​មន្ទីរពេទ្យ​របស់​លោក​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៨៩០
Welcome Images, CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0, via Wikimedia Commons
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Baron_Lister_(seated)_with_his_staff,_Victoria_ward,_King%27s_Wellcome_V0027907.jpg

  • ទ្រឹស្តី​អំពី​មេរោគ ៖ វាជាការ​ពិបាក​ក្នុងការ​បញ្ជាក់​ពី​បញ្ហា ប្រសិនបើ​អ្នក​មិនអាច​មើល​ឃើញ​មែនទេ ? មុនពេល​អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និង​វេជ្ជបណ្ឌិត​ដឹងអំពី​មេរោគ ពួកគេ​ជឿថា ជំងឺ​កើតឡើង​ដោយ​ឯកឯង ។ Louis Pasteur បានដឹកនាំ​ការពិសោធន៍​មួយនៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៦១ ដែលបង្ហាញ​ភស្តុតាងថា ជំងឺឆ្លង​គឺ​បង្កឡើង​មកពី​មេរោគ​ក្នុង​អតិសុខុម​ប្រាណ ។ នៅពេល​អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និង​វេជ្ជបណ្ឌិត​ដឹង​អំពី​មេរោគ ពួកគេអាច​ធ្វើការ​កែលម្អ​លើ​អនាម័យ និង​ថ្នាំ​សម្លាប់​មេរោគ ។ 
  • ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ៖ ថ្នាំ​សម្លាប់​មេរោគ​បានរក​ឃើញ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៨៦០ ដោយ​ Joseph Lister ។ បច្ចេកទេស​ចំហុយ​សម្លាប់​មេរោគ​របស់​លោក​បាន​ជួយ​កាត់បន្ថយ​ការឆ្លង​មេរោគ ។ 
  • ការថត​កាំរស្មីអ៊ិច ៖ Wilhelm Roentgen បានរកឃើញ​ការថត​កាំរស្មីអ៊ិច​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៨៩០ អំឡុង​នៅពេល​ធ្វើពិសោធន៍​កាំរស្មី​អេឡិតត្រូត ដូច្នេះ​បដិវត្តន៍​នៃ​ការធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ​មាន​ចាប់តាំង​ពីពេល​នោះមក ។ 

របកគំហើញសតវត្សទី ២០

  • ការបញ្ជូលឈាម ៖ ប្រភេទ​ឈាម​ផ្សេងៗ​គ្នា​ត្រូវបាន​គេស្គាល់​នៅដើម​សតវត្សរ៍ទី ២០ ។ លោក Ludwig Hektoen គឺជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែលស្នើ​ឲ្យ​ផ្គូផ្គង​ប្រភេទឈាម​របស់​អ្នកបរិច្ចាគ និង​អ្នកជំងឺ​ដើម្បីធ្វើ​ឲ្យ​ការបញ្ជូលឈាម​កាន់តែ​មានសុវត្ថិភាព​សម្រាប់​អ្នកជំងឺ ។ 
  • ថ្នាំអាំស៊ុយលីន ៖ នៅឆ្នាំ​១៩២១ លោក Frederick Banting និង Charles Best បាន​បង្កើត​ថ្នាំ​អាំស៊ុយលីន ដែលអាច​ព្យាបាល​ជំងឺ​ទឹក​នោម​ផ្អែម​បាន ។ នេះគឺជា​ការព្យាបាល​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ដំបូង​ដែលទទួល​បាន​ជោគជ័យ ។ 
  • ថ្នាំផ្សះ ៖ ថ្នាំផ្សះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅក្នុង​ពិភព​ឱសថ សូម​អរគុណ​ដល់ Alexander Fleming និង​ចាន​ភឺទ្រី​នៃ​ពពួក​ផ្សិត និង​បាក់តេរី​របស់​លោក ។ 
តើ​អ្វី​ជា​ការរកឃើញ​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត​ក្នុង​ឱសថ ?
ខណៈពេលដែល​វាក្យស័ព្ទ អស្ចារ្យ​បំផុត គឺជា​ប្រធានបទ នោះ​ឱសថ​ដែល​ត្រូវបាន​គេចាត់ទុកថា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​អស្ចារ្យ​បំផុត​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​គឺ​ថ្នាំ​ប៉េនីស៊ីលីន ។ ថ្នាំ​ប៉េនីស៊ីលីន​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ជាលើក​ដំបូង​នៅក្នុង​ឆ្នាំ១៩២៨ ។ ថ្នាំនេះ​ត្រូវបាន​គេចាត់ទុក​ថា​ជា​ថ្នាំផ្សះ​ផ្លូវការ​ដំបូង​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​ព្យាបាល​បាក់តេរី ។ ថ្នាំ​ប៉េនីស៊ីលីន​ត្រូវបាន​ប្រើ​នាសព្វថ្ងៃ​នេះ​ដើម្បី​ព្យាបាល​ជំងឺទូទៅ​ដូចជា រលាក​បំពង់ក ការឆ្លង​មេរោគ​ត្រចៀក ការឆ្លង​មេរោគ​លើបង្ហូរ​នោម—អាច​ព្យាបាល​មេរោគ​ឆ្លង​ស្ទើរ​គ្រប់​ប្រភេទ​ដែល​បណ្តាល​មកពី​បាក់តេរី ។ ចាប់តាំង​ពីឱសថ​នេះ​ត្រូវ​បាន​រកឃើញ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩២៨ ( និង​ការប្រើប្រាស់​ជាលើកដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ១៩៤២ ) ថ្នាំ​ប៉េនីស៊ីលីន ត្រូវបាន​គេប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​បាន​ជួយសង្គ្រោះ​ជីវិត​មនុស្ស​ជាង ២០០ លាន​នាក់ ។

  • រចនាសម្ព័ន្ធ DNA ៖ ការរកឃើញ​នេះ​ត្រូវបាន​គេចាត់ទុកថា ជាការ​រកឃើញ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​បំផុត​ជាងគេ​គ្រប់ជំនាន់ ។ នៅ​ឆ្នាំ១៩៥៣ លោក Rosalind Franklin លោក James Watson និង លោក Francis Crick បានរកឃើញ និង​បង្កើតគំរូ 3D នៃ​រចនាសម្ព័ន្ធ DNA ដោយ​ប្រើ​កាំរស្មី​អ៊ិច ។ 
  • ការវះកាត់​ផ្លាស់ប្តូរ​សរីរាង្គ ៖ ការវះកាត់​ប្តូរសរី​រាង្គ​មិនមាន​វត្តមាន​រយៈពេលយូរ​ដូច​អ្នក​គិត​នោះទេ ។ តាមពិត វាដំណើរការ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥៤ ដោយលោក​វេជ្ជបណ្ឌិត. Joseph Murry និង លោក David Hume បាន​វះកាត់​ប្តូរ​តម្រង​នោម​ដោយ​ជោគជ័យ ។ ជាច្រើន​ទសវត្សរ៍​ក្រោយ​មក ការវះកាត់​ប្តូរសួត លំពែង ថ្លើម និង​បេះដូង​ក៏បាន​កើតឡើង ។ នីតិវិធី​វះកាត់​ផ្លាស់ប្តូរ​សរីរាង្គ​បានបន្ត​កាន់តែ​ប្រសើរឡើងៗ និង​ពង្រីក​កាន់​តែច្រើន​ចាប់តាំង​ពីជោគជ័យ​លើក​ដំបូងនោះ ។ 
  • ការស្កេន CT និង MRI ៖ ជាការពិតណាស់ កាំរស្មី​អ៊ិច​មាន​ប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែ​ការស្កេន CT និង MRIs ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៧០ មាន​រូបភាព​ច្បាស់ល្អ ជា​បដិវត្តន៍​នៃការធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ​បន្ថែម​ទៀត ។ 

របកគំហើញសតវត្សទី ២១

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​សិក្សា​អំពី​ហ្សែន និង DNA របស់​មនុស្ស ។

  • ការវះកាត់​ដោយ​មនុស្ស​យន្ត ៖ ចាប់តាំង​ពីទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៦០ វេជ្ជបណ្ឌិត​បានព្យាយាម​រកវិធី​ប្រើ​មនុស្ស​យន្ត​ដើម្បី​ធ្វើការ​វះកាត់ ។ ប្រព័ន្ធ​វះកាត់ da Vinci គឺជា​ប្រព័ន្ធ​វះកាត់​មនុស្ស​យន្ត​ដំបូង​ដែល​បានអនុម័ត​ដោយ FDA ក្នុងឆ្នាំ២០០០ ។ ម៉ាស៊ីន​នេះ​ជួយ​វេជ្ជបណ្ឌិត​ផ្នែក​វះកាត់​ធ្វើការវះ​កាត់​ដែល​ស្មុគ្រស្មាញ​ដោយ​ប្រើ​និតីវិធី​វះកាត់​តូច​បំផុត ។ 
  • គម្រោង​សិក្សា​ហ្សែន​របស់​មនុស្ស ៖ ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៣ កំណត់​គម្រោង​ស្រាវជ្រាវ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ដ៏សំខាន់​មួយបាន គូស​សម្គាល់ DNA របស់​មនុស្ស ។ កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​នេះ​ដឹកនាំ​ទៅរក​ការព្យាបាល​តាមរយៈ​ហ្សែន និង​កាន់​តែ​ផ្ទាល់ខ្លួន ។ 
  • ការកែសម្រួល​ហ្សែន CRISPR ៖ បច្ចេកវិទ្យា​សម្រាប់​កែសម្រួល​ហ្សែន​ត្រូវបាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១២ ។ ការកែសម្រួល​ហ្សែន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ជំងឺ​បង្កពី​ហ្សែន​ត្រូវបាន​កែប្រែ ឬ​ព្យាបាល ។ 
  • បញ្ញា​សិប្បនិម្មិត ៖ ឥឡូវនេះ AI ជួយធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ​ជំងឺ ព្យាករ​ពី​ការរាតត្បាត​នៃ​ជំងឺ និង​ផ្សំ​ថ្នាំ​កាន់តែ​លឿន ។ 

ជាការពិតណាស់ យើង​ទើប​តែ​សម្រេច​បាន​មួយភាគ​បួន​ក្នុង​សតវត្សរ៍ទី ២១ នេះ​ប៉ុណ្ណោះ ។ នៅតែមាន​កិច្ចការ​ជាច្រើន​ដែលត្រូវ​កែលម្អ និង​រុករក !

ឱសថនៅក្នុងគ្រួសាររបស់អ្នក

ជាមួយ​នឹងការ​រកឃើញ និង​ការរីកចម្រើន​ប្រកប​ដោយ​វិជ្ជាជីវៈ​នៃ​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​ទាំងអស់​នេះ ក្រុមគ្រួសារ​ជារឿយៗ​បន្សល់​ការព្យាបាល​សុខភាព​បែប​ប្រពៃណី ពីមួយ​ជំនាន់​ទៅមួយ​ជំនាន់ ។ ជីដូនជីតា​ទួត ជីដូន​ជីតា និង​សូម្បី​តែ​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​អ្នក​ប្រហែល​ជាមាន​រឿងគួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​មួយ​ចំនួន​អំពី​របៀប​ដែល​ប្រឈម​មុខ​នឹងនៃ​ការផ្លាស់​ប្តូរ​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្រ្ត​របស់​ពិភព​លោក !

ប្រសិនបើ​អ្នក​ចាប់អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​សរសេរ​អំពី​បទពិសោធន៍​របស់​គ្រួសារ​អ្នក​អំពី​ឱសថ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត នេះគឺជា​សំណួរ​មួយ​ចំនួន​ដែល​អ្នក​អាច​សួរបាន ៖

  • តើ​ឪពុក​ម្តាយ ឬ​ជីដូនជីតា​របស់​អ្នក​មាន​ឱសថ​ព្យាបាល​នៅ​ផ្ទះ ដែល​ពួកលោក​ប្រើ​នៅពេល​អ្នក​ឈឺ​ដើម្បី​ជួយ​អ្នក​ឲ្យ​ជាពី​ជំងឺ​ដែរឬទេ ? 
  • តើ​ឪពុក​ម្តាយ ឬ​ជីដូន​ជីតា​របស់​អ្នក​ធ្លាប់​មានជំងឺ​កាល​ពីកុមារ​ភាព​ដែល​អ្នក​មិនធ្លាប់​ជួប ( ដូចជា​ជំងឺ​អុតស្វាយ ជំងឺ​ស្វិតដៃជើង ជំងឺ​គ្រុន​ផ្តាសាយធំ និង​ជំងឺ​ក្អកមាន់​ជាដើមដែរ​ឬទេ ? ) តើ​បទពិសោធន៍​នោះ​មាន​លក្ខណៈ​បែបណា ? 
  • តើ​ឱសថ និង​ការថែទាំ​សុខភាព​ឥឡូវនេះ​ខុសពី​ជំនាន់​ឪពុក​ម្តាយ ឬ​ជីដូន​ជីតា​របស់​អ្នក​កាលនៅ​ពីក្មេង​យ៉ាង​ដូចម្តេច ? 

បើអ្នក​មាន​សមាជិក​គ្រួសារ​មាន​អាជីព​ផ្នែក​ថែទាំសុខភាព សូមសួរ​ពួកគេ​ពីរបៀប​ដែល​ពួកគេ​បាន​មើល​ឃើញ​ការផ្លាស់ប្តូរ​នៃ​ការប្រើប្រាស់​ឱសថ​ពីជំនាន់មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ ចាប់តាំង​ពីពេល​ដែល​ពួកគេ​ទទួល​ការអប់រំ​ពីដំបូង ។ អ្នក​ប្រហែលជា​ភ្ញាក់​ផ្អើល​អំពី​ការរីកចម្រើន​នៃ​ឱសថ​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។
កុំភ្លេច​កត់ត្រា​ដំណើររឿង​គ្រួសារ​របស់​អ្នកនៅ​លើ​កម្រង​អនុស្សាវរីយ៍ FamilySearch !




នៅ កម្មវិធី​ស្រាវជ្រាវ​ក្រុមគ្រួសារ យើង​យកចិត្ត​ទុកដាក់​លើ​ការភ្ជាប់​អ្នក​ទៅនឹង​គ្រួសារ​របស់​អ្នក ហើយ​យើង​ផ្ដល់​ជូន​នូវ​បទពិសោធន៍​រុករក​ដ៏រីករាយ ព្រមទាំង​សេវាកម្ម​ពង្សប្រវត្តិ​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃ ។ ហេតុអ្វី ? ព្រោះ​យើង​ឲ្យតម្លៃ​ដល់​ក្រុមគ្រួសារ ហើយ​ជឿ​ថា ការភ្ជាប់​មនុស្ស​ជាច្រើន​ជំនាន់​អាច​ធ្វើឲ្យ​ជីវិត​របស់​យើង​បាន​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង​នាពេល​ឥឡូវ​នេះ និង​ជា​រៀង​រហូត​តទៅ ។ យើង​គឺជា​អង្គការ​ដែល​មិន​ស្វែងរក​ប្រាក់​កម្រៃ ដោយ​ទទួល​បាន​ការឧបត្ថម្ភ​ពី​សាសនាចក្រ​នៃ​ព្រះយេស៊ូវ​គ្រីស្ទ​នៃ​ពួកបរិសុទ្ធ​ថ្ងៃ​ចុងក្រោយ ។ ដើម្បី​រៀន​បន្ថែម​ទៀត​អំពី​ជំនឿ​របស់​យើង សូម​ចុច​ត្រង់​នេះ ។

អំពី​អ្នកនិពន្ធ